Gepost door: dejister | 2 september 2011

In een rijtuigie

Posted by jan van friesland, 2003-05-29 11:43:04

Geachte heer Carotta,

Hemelvaart 2003

In noot 157, die in de derde druk van uw boek zal worden opgenomen, verwijst u naar de deurpanelen van de Santa Sabina te Rome. U schrijft: “Wel benadrukten deze afbeeldingen lange tijd niet het lijdende, maar het zegeverende aspect van de gekruisigde…(…).”

De in uw boek op pagina 105 getoonde hemelvaart van Romulus (?) of van Divus Julius (?), afb. 84 en de triomferende Christus (Necropool onder de Sint-Pieter , Rome), afb. 85, vertonen heel veel overeenkomsten met een paneel in genoemde deur waarop ook een hemelvaart te zien is met een strijdwagen, paarden die deze zegekar naar de hemel trekken met daarop ook een zegevierende persoon. Opvallend is ook de overeenkomst tussen de persoon op de voorgrond op afb. 84 (Altaar van Augustus, achterzijde) en de persoon op genoemd deurpaneel: beide houden hun arm op naar de hemel.

Tot nu toe worden enkele panelen in de deur oudtestamentisch verklaard, doch ook met vraagtekens daarbij. Hoe verhoudt dit deurpaneel,in het licht van uw these, zich tot de vroegere Romeinse afbeeldingen?

Posted by Francesco Carotta, 2003-05-30 14:59:50

In Reply to: hemelvaart jan van friesland 2003-05-29 11:43:04

Geachte heer Van Friesland,

Zoals u zelf zegt, worden de panelen op de houten deur van de Santa Sabina te Rome (5e eeuw) verschillend geduid: zijn het oud-testamentische, nieuw-testamentische of Romeinse afbeeldingen? Zo wordt een paneel op de genoemde deur zowel als ‘Zacharias op de drempel van de tempel’ geduid als ook: ‘triomf van de christelijke keizer’. Zo ook een ander paneel: ‘Mozes voor de farao’, of: ‘Christus voor Kajafas’. En het paneel waar u op doelt op genoemde deur heet: ‘hemelvaart van Elia’ –

http://home.pi.be/~tthijs/page3-2-1.html

http://www.holycross.edu/departments/visarts/projects/kempe/pilgrimage/ross5.html

– men moet dan wel toevoegen: ‘of: de hemelvaart van Jezus’. Dit is in zoverre verantwoord, omdat de beroemde ‘Reidersche Tafel’ in het nationaal museum van Beieren te München, die nog ouder kan worden gedateerd maar wel hetzelfde motief laat zien, ook zo moet worden geïnterpreteerd:

http://www.artechock.de/kunst/magazin/be/byzrom1g.htm

http://www.bayerisches-nationalmuseum.de/Win/c/c01/c011.htm

“De ‘Reidersche Tafel’, die in Italië rondom 400 moet worden gedateerd en nog helemaal van antieke voorstellingen is voorzien, toont een van de oudste afbeeldingen van de opstanding en hemelvaart van Christus.”

Het feit dat verschillende interpretaties mogelijk zijn, of men nu het gezichtspunt kiest van de constantijnse, nieuw-testamentische of oud-testamentische, toont wel aan dat het referentiekader niet vaststaat. Zou men evenwel, met inachtneming van de niet te ontkennen invloed van de keizer-cultus op de christelijke religie, de Divus Julius-cultus als raamwerk voor duiding kiezen, in Rome zelfs erg voor de hand liggend, mede gegeven het feit dat deze cultus niet zou zijn verdrongen, dan ligt een andere conclusie meer voor de hand, te weten: de hemelvaart van Jezus is een christelijke verbastering van de hemelvaart van Divus Julius (die weer teruggaat via dit motief op Romulus).

———-

Wie Sie selbst sagen, werden die Tafelbilder an der Holztür von Santa Sabina in Rom (5. Jh.) unterschiedlich gedeutet: Sind es alttestamentlische, neutestamentliche oder römische Abbildungen? Von einem anderen Tafelbild auf derselben Tür heißt es zum Beispiel: ‘Zacharias auf der Tempelschwelle, oder: Triumph des christlichen Kaisers.’ Von einem anderen: ‘Moses vor dem Pharao, oder: Christus vor Kajaphas.’ Nun also, wenn es von dem von ihnen angeführten Tafelbild heißt: ‘Himmelfahrt des Elia’ –

http://home.pi.be/~tthijs/page3-2-1.html

http://www.holycross.edu/departments/visarts/projects/kempe/pilgrimage/ross5.html

– müßte man dann folgerichtig hinzufügen: ‘oder: Himmelfahrt Jesu’. Dies wäre insofern geboten, als die berühmte Reidersche Tafel im Bayerischen Nationalmuseum in München, die noch älter ist und schon dasselbe Motiv aufweist, genauso gedeutet wird:

http://www.artechock.de/kunst/magazin/be/byzrom1g.htm

http://www.bayerisches-nationalmuseum.de/Win/c/c01/c011.htm

“Die Reidersche Tafel, die in Italien um 400 entstand und noch ganz von antiken Formvorstellungen bestimmt ist, zeigt eine der ältesten Darstellungen der Auferstehung und Himmelfahrt Christi.”

Die Tatsache aber, daß verschiedene Deutungen möglich sind, je nachdem ob man einen konstantinischen, neutestamentlichen oder alttestamentlichen Referent wählt, zeigt wohl, daß dieser Referent nicht fest steht. Würde man, unter Berücksichtigung des unbestreitbaren Einflusses des Kaiserkults auf die Christliche Religion, den Divus Iulius Kult als Referent wählen, wie es sich in Rom eigentlich anbieten würde, wenn man ihn nicht beharrlich aus dem Gedächtnis wegradieren wollte, würde man zu einem anderen Ergebnis kommen, nämlich zu dem von Ihnen angedeuteten: Die Himmelfahrt Jesu ist eine christliche Abwandlung der Himmelfahrt des Divus Iulius (die ihrerseits vom Motiv her auf jene des Romulus zurückgriff).

Advertenties

Categorieën

%d bloggers liken dit: