Gepost door: dejister | 6 juni 2010

Een overdenking op zondag

Een goedmoedige pater in Afrika wilde dat het evangelie meer bij de gewone man moest worden gebracht, met name in de afgelegen gebieden waar een stamcultuur heerste. Want het wilde niet erg vlotten met de blijde boodschap achter de horizon. Hij vroeg een artiest de statieweg te schilderen, maar dan zoals men het leven en sterven van Christus ‘zagen’: als een verhaal wat zich wist te verbinden met de beelden op het platteland. Na het zien van de platen, kwam de blijde boodschap een stuk dichterbij en was de vreugde niet van de lucht: Jezus woonde om de hoek.

Classicus Gerard Janssen stelt in mijn film Het evangelie van Caesar dat het voor velen een hele stap is om in de Jezusfiguur de oorspronkelijke Caesar te zien. Eerlijk gezegd is het inderdaad een beproeving van het voorstellingsvermogen, zeker wanneer men niet nauwgezet kennis heeft genomen van de theorie van Francesco Carotta. Het beeld van een Joodse prediker, in eenvoudige kledij op sandalen rondlopend en het ene wonder na het andere verrichtend kan niet geretoucheerd naar een veldheer die met een leger heel Europa onder de voet loopt. Hoewel vaak op sandalen:) Velen, waaronder ook wetenschappers, kunnen de stap niet volgen en blijven bij het oude paradigma.  Eenvoudige logica is zelfs niet bestand tegen de emotionele geladenheid om Jezus als een levende persoon te willen blijven zien. Wetenschappelijk debat ontaardt niet zelden in hooliganisme, indachtig de uitlatingen van theologen. Ook wanneer men ontleedt wat die Christus, zoals die nu op ons collectieve netvlies zit, eigenlijk heeft gedaan, welke woorden en daden deze persoon heeft verricht om een beetje zijn grootheid in perspectief te willen zien, blijft men steken in het moeras der vaagheden. De wonderen neme men cum grano salis, er is geen doorslaggevend wetenschappelijk bewijs dat hij heeft geleefd. En dat hij voor onze zonden is gestorven is ook moeilijk beargumenteerbaar. Maar Christus is toch er geweest, over het water lopend, een melaatse genezend, water in wijn veranderend, zonder tussenkomst van Jozef verwekt in de schoot van Moeder Maria. En die beelden laten mensen zich niet graag afpakken. Zo is deze irrationeel gevoede projectie de kern van de Westerse beschaving, edoch een bevende pilaar. Hoelang we met al te hete voeten, menig theoloog voorop, nog kunnen blijven dansen op het lava uit deze vulkaan, is de vraag. Carotta in mijn film:

‘Als het voor het Christendom noodzakelijk is dat Jezus een historisch persoon is en dat er een echte Christus heeft bestaan, maar dat we aan de andere kant geen bewijs hebben van klassieke historici, dan is de andere mogelijkheid dat hij ergens anders heeft bestaan. Dat hij een andere persoon was. Dat is alleen maar logisch. Want als je zegt: Jezus heeft bestaan, dan heb je een probleem, want de historici kunnen geen bewijs voor hem aandragen. Wanneer je nu stelt: Jezus is alleen maar een samensmelting van mythen en legenden waar men een historisch bestaan op heeft geprojecteerd, dan heb je ook een probleem want je kunt niet verklaren waarom het Christendom ineens zo plotseling in het hele Romeinse rijk kon ontstaan als de auctor van dat Christendom niet bestond. Er waren veel mythen en legenden: waarom heeft juist deze zich doorgezet en niet die of die? In beide gevallen heb je een probleem. En in plaats van meer dan twee of drie eeuwen  een loopgravenoorlog te voeren, zoals in Verdun,  kan men de zaak proberen op te lossen zoals in de wiskunde. Wat doet men in de wiskunde als men daar een onoplosbaar probleem heeft? Men stelt: we nemen aan dat het probleem is opgelost en we kijken onder welke voorwaarden het probleem opgelost is. Het is heel eenvoudig. Men hoeft alleen aan te nemen dat er een herschrijving van tekst heeft plaatsgevonden… Dàt verklaart waarom je hem in Galilea niet vindt. En het verklaart waarom hij in historisch opzicht werkelijk bestaan heeft. Het is iemand anders geweest die ergens anders heeft geleefd niet in Jeruzalem maar in Rome. Niet in Galilea maar in Gallië… en zijn geschiedenis werd in een herschrijving getransponeerd.’

Advertenties

Categorieën

%d bloggers liken dit: