Gepost door: dejister | 9 april 2009

Een andere Jezus

caesar-obama2

Barack Obama

Als kind keek ik met Pasen uit het raam van onze boerderij en ontwaarde in het schemerlicht, wijzend: ‘Kijk, daar bij die bomen in de verte, Golgotha!’ Daar zou het zijn gebeurd, de vreselijke kruisiging van Jezus. Ik zag zelfs op goede vrijdag het kruis opdoemen. Een rilling liep over mijn rug: die spijkers door die handen…. dat bloed, ach, ach, ach. Slapeloos. Opgelucht was ik als de derde dag voorbij was. Te veel verbeeldingskracht, toen al? Wie zal het zeggen. En nu, zoveel jaren later, word ik op dit moment in het Concertgebouw te Amsterdam toegezongen door de donker getinte Engelse bas Roderick Williams die Jezus ‘speelt’ in de Matthäus-Passion.

images-19

Roderick Williams

Een schitterende uitvoering tot nu toe. Maar sinds Nederlandse classici en internationale filologen mij – in navolging van de ontdekking van taalkundige Francesco Carotta – hebben gewezen op overeenkomsten qua tekst tussen het verraad en de vermoording van Caesar en het kruisigingsverhaal van Jezus wat uit die eerdere Caesarbronnen is ontstaan, is er eigenlijk voor mij geen houden meer aan. Het Nieuwe Testament is een herschreven Caesargeschiedenis. En dus staat daar niet Jezus, maar een gemuteerde Caesar te zingen! Voor mij geldt dan bijvoorbeeld dat de laatste woorden van Jezus, het tongbrekende ‘Eli, Eli, lama lama asabthani’ (Vertaling Gerhardt 1656),  een omschrijving is van de woorden die bij Caesar zijn uitvaart werden uitgesproken. En ga zo maar door. Ik kan het duo Matthäus & Bach, met alle respect, niet meer los horen van de oorspronkelijke lijdensgeschiedenis van Caesar. Ligt aan mij natuurlijk. Kan niet waar zijn. Anderen zien het niet. Ben ik de spookrijder of zijn die anderen het allemaal?

froude

James Anthony Froude

De Britse historicus James Anthony Froude (1818-1894) schreef in Caesar a Sketch over de opvallende overeenkomsten tussen Caesar en Jezus. De laatste woorden van zijn boek waren als een apotheose:

‘Een vreemde en schokkende gelijkenis tussen het lot van de stichter van het koninkrijk van deze wereld en die van de Stichter van het koninkrijk niét van deze wereld, waarvan de eerste een voorbereiding was. Beide werden publiekelijk bespot om koning willen worden, van beide werd kwaad gesproken omdat ze bevriend zouden zijn met tollenaars en met mensen die het niet zo nauw namen; Beide werden verraden door degenen die ze hadden liefgehad en die ze hadden gesteund; Beide werden ter dood gebracht en van Caesar geloofde men ook dat hij opnieuw uit de dood was opgestaan en opgevaren ten hemel om een goddelijk wezen te worden.’ 

Zie je, hij zag het ook! En de Duitse theoloog Ethelbert Stauffer zag dat de liturgie met Pasen niet de tekst van het Nieuwe Testament volgt, maar de volgorde bij de uitvaart van Caesar. De bas zingt nu de mij zo geliefde aria ‘Mache dich, mein Herze, rein…’ Dan stoot mijn vrouw me aan en fluistert; ‘Wat lijkt die Jezus toch op Barack Obama… Ik kijk haar aan en zie dat de hele zaal knikt.

Advertenties

Categorieën

%d bloggers liken dit: