Gepost door: dejister | 11 maart 2009

Taal van tekeningetjes

linealb12

Een noodlottig ongeluk met de auto kan alleen maar bijdragen aan de onsterfelijkheid van iemand die een grote ontdekking op zijn naam heeft staan. En als de oorzaak van dat ongeluk onopgehelderd blijft, reist dit raadsel mee op de oneindige schort van moedertje tijd.

michaelventris

Had de Engelse architect Michael Ventris (1922-1956), nog maar 34 jaar oud, zelfmoord gepleegd? Vraagteken. Vier jaar voor zijn tragisch levenseinde had hij een grote ontdekking gedaan. Als architect een buitenstaander, maar bekend met de decoderingsmethodes van de RAF waar hij had gewerkt, ontcijferde hij het zogenaamde linear B en zette daarmee de hele klassieke wereld op zijn kop. Dit schrift was gevonden, onder auspiciën van de beroemde archeoloog Sir Arthur Evans, op kleitabletten bij opgravingen te Knossos. Maar niemand kon er iets mee aanvatten. Op veertienjarige leeftijd had Ventris een lezing van de oude Sir Arthur Evans aangehoord en zich als puber de taak gesteld het linear B te ontcijferen. Met een zaklamp zat hij onder het laken de tekens te bestuderen en werd, zoals dat hoort bij een nerd, uitgelachen op het schoolplein. De buitenstaander was in hem geboren. Het linear B bestaat uit zo’n tweehonderd syllabische krabbels en een grote set aan semantisch-grafische tekens. Een feest voor het oog: allerlei priegelige tekeningetjes, abstract en figuratief. Maar wat betekende het? Amateur Ventris bewees dat dit schrift een voorloper was van het Griekse alfabet. Zoals Francesco Carotta bewijst dat de Divus Juliuscultus de voorloper is van het latere Christendom.

evans

Als Sir Arthur Evans (1851-1941), nog geleefd had en bij de radio had gezeten, had hij het waarschijnlijk niet overleefd toen Ventris op de BBC zijn ontdekking bekend maakte.  Een groot deel van zijn leven had hij immers met zijn markante besnorde hoofd over de tabletten gebogen gezeten en zich erover gepijnigd,  maar hij had het doolhof van tekens niet kunnen ontcijferen. En, menselijk al te menselijk, hij bruskeerde de verdere exploratie van nieuwe inzichten dat het lineair B wellicht niet Minoïsch zou zijn – zoals hij bleef volhouden –-maar eerder van Griekse origine. What’s new… De grote Evans, wiens verbeten kaaklijn op de bronzen buste te Kreta voor altijd zijn ongelijk lijkt te symboliseren, had nog maar amper de laatste adem uitgeblazen of de Amerikaanse classica Alice Kober (1906 -1950),  ontdekte elementen van grammatica in het linear B.

alicekober

Omdat papier schaars was in de Tweede Wereldoorlog, zette ze een archief op van woorden met honderdzesentachtigduizend stukjes papier van 5 x 7 cm die zij zuinigjes bij elkaar scharrelde. Alice Kober zou wel blij zijn geweest als ze had mogen meemaken wat Ventris uiteindelijk – mede ook door haar vooronderzoek – ontdekte. Maar ze overleed aan kanker, twee jaar voordat architect Ventris zijn grote filologische ontdekking deed.  Zijn naam prijkt inmiddels boven elke beurs die het prestigieuze Michael Ventris Memorial Fund verstrekt aan post-doc onderzoekers. Maar hij is ook op de wikipedia-pagina te vinden waar beroemde Britten jammerlijk in het verkeer zijn omgekomen. 

Advertisements

Categorieën

%d bloggers liken dit: