Gepost door: dejister | 25 november 2008

Het Chinini-effect

Op wikipedia zul je het niet aantreffen en geen natuurkundige kan je uitleggen wat het is. En toch bestaat het, althans in de hoofden van twee mensen, in dat van mijn levenspartner en mij. En iedereen die het Chinini-effect heeft gezien, zal toegeven: ‘Inderdaad…’

chinini

Je moet er wel helemaal voor naar Tunesië en een tocht maken door de woestijn met een huurauto richting een dorp. Eenmaal een aantal uren op pad, ontwaar je in de verte aan het eind van de zandvlakte de contouren van een rotspartij. Chinini is een woestijndorp, een gemeenschap waar de mensen nog in uitgehakte holen in de rotsen wonen. Holbewoners. Wie wil dat niet zien? Toen de in het kielzog meegevoerde zandlawine over onze stilgezette auto heentrok, doemde voor de motorkap een jongen van een jaar of twaalf op die ons door het dorp wilde leiden, zijn dorp. Er werd een prijs afgesproken en we gingen op pad, omhoog door gangetjes en steegjes. Hij kende de weg!
‘Of course’.
Het bleek al snel dat de mensen niet meer in de deels uitgehakte grotten woonden, maar kleine stenen of houten hutjes voor de holen hadden gemaakt die als behuizing dienden. Een caravan in de eigen tuin. Natuurlijk had de tijd hier ook niet stilgestaan en wie wil er nou geen comfort? Het was best interessant om te zien allemaal en de toerist kreeg een flegmatische groet van menig bewoner, hangend in de deurpost. Maar in wezen was het een kleine deceptie. Misschien was de lange tocht er naar toe, waarin verwachtingen zichzelf lijken te scheppen, er ook wel debet aan. Wij hadden gehoopt op kluizenaars die met hun geiten in holen leefden en vanuit het donker ons zouden bespieden, zoals wij hen. Maar nee. De holen bleken opslagplaatsen, waar  zwerfkatten op de grens van schaduw en zon maar wat lagen te slapen. In de ooghoek zag ik onze huurauto beneden staan wachten.
‘Voor het donker terug’, fluisterde ik.
Ze knikte. We klommen nog even op een hoog gelegen rots en de jongen wees ons op een kleine vallei, die bezaaid was met dikke, ronde stenen, nonchalant door de spreekwoordelijke schepper zo neergekwakt. Onze ogen dwaalden over de vallei en we zouden ons hebben omgekeerd en ons pad terug vervolgd naar de auto als niet de jonge gids, die zich ook al half had omgedraaid, en passant met zijn arm zwaaide: “Overleden mannen twee stenen, gestorven vrouwen drie stenen.” En met deze kleine informatie zag je plots een heel patroon oprijzen in het landschap: hét patroon van stenen op de grond. De mannen hadden een steen op het hoofd en de voeten, bij vrouwen lag er ook een steen in het midden ter buikhoogte. De achteloze zin uit de mond van de gids veranderde de vallei ineens in een dodenakker. In het ruige landschap lagen ineens allemaal mannen en vrouwen.  Sindsdien noemen wij dit verschijnsel het Chinini-effect, naar dat dorpje daar in Tunesië: je voegt een weinig extra informatie toe en dat wat je ziet, wat je zag, verandert van betekenis. Het krijgt een andere structuur, is een andere werkelijkheid geworden. Het Chinini-effect dus. Het bestaat, echt. 

Advertenties

Categorieën

%d bloggers liken dit: